sprinco
. صفحه نخست.............. ........ لیست مطالب .

 

سنگ شناسى دگرگونى


سنگها و کانیها تحت شرایطى که در آن شکل گرفته اند پایدار مى مانند. با تغییر در شرایط سنگها نیز تغییر میکنند.
سنگهاى دگرگونى ، سنگهایى هستند که از تغییر شکل سنگهاى قبلى به علت تغییر شرایط فیزیکى ( فشار ـ دما ) یا شیمیایى و در حالت جامد به‌وجود مى‌آیند. پدیده دگرگونى به محو و ناپدید شدن یک یا مجموعه‌اى از کانیهاى متبلور سنگ تعبیر مى‌شود. این تغییرات ممکن است بر روى سنگهاى رسوبى که در شرایط سطحى به وجود آمده‌اند یا در سنگهاى آذرین که از ماگما متبلور گردیده و یا حتى در سنگهاى دگرگونى حادث شود.

تاریخچه و سیر تحولى و کلیات 
   

 

تصویر کلى از سنگ شناسى دگرگونى


تاریخچه
واژه متامورنیسم براى اولین بار در سال 1820 توسط A.Boue عنوان گردید و جیمز هاتن اولین کسى بود که در کتاب خود به نام فرضیه کره زمین به مفاهیم کلى دگرگونى اشاره نمود.

سیر تحولى و رشد

 Elie de Beament و A. Daubre که در اواسط قرن نوزدهم مى‌زیسته‌اند، اولین کسانى بودند که دگرگونى ناحیه‌اى و دگرگونى مجاورتى را از هم متمایز کردند و اصطلاح دگرگونى ناحیه‌اى توسط A.Daubre وارد این علم گردید.
با عنوان شدن واژه ژئوسنکلینالها توسط J.D.Dana ، James Hall و E.Haug در فاصله سالهاى بین 1859 و 1910، سنگهاى دگرگونى ناحیه‌اى معنى و مفهوم دیگرى پیدا کرد. این دانشمندان دما و فشار بالا و همچنین حرکات زمین ساختى حاکم بر اعماق این ژئوسنکلینالها را عامل اصلى دگرگونى ناحیه‌اى دانستند.
اصطلاح دینامومتامورفیسم در سال 1886 توسط H.Rosenbusch پیشنهاد شد و بعدها دانشمندان دیگرى واژه Dynamic را براى دگرگونى کاتاکلاستیک بکار بردند.
در فاصله سالهاى بین 1870 و 1900 ، سنگ نگارى میکروسکوپى به وجود آمد.
 Grubenmannو Niggli 1850-1924 سنگهاى دگرگونى ، ناحیه‌اى را بر حسب ترکیب شیمیایى تقسیم‌بندى نمودند که بعضى از زمین شناسان اروپایى هم از آن نامها استفاده مى‌کنند.
جورج بارو با بررسى زمین شناسى سنگهاى دگرگونى در اسکاتلند ، نشان داد که سنگهاى دگرگونى این مناطق یک تغییر تدریجى در بافت و ترکیب کانى شناسى دارند و نتیجه این مطالعات باعث کشف زون دگرگونى تدریجى گردید.
بررسى زونهاى مختلف کانیهاى دگرگونى به کرات و در نواحى مختلف توسط تیلى (1925) و هارکز ( 1932 ) و Barth (1936) صورت گرفت ولى در هیچکدام از این مطالعات مساله پیوند بین فرایندهاى زمین شناسى و فرایندهاى دگرگونى تدریجى به دقت مورد نظر قرار نگرفت.

ریشه لغوى
واژه دگرگونى ، که از کلمه لاتین Metamorphic به معناى تغییر شکل گرفته شده است، به این اشاره دارد که سنگ اولیه ، شکل اصلى خود را تغییر داده و به شکل جدید در آمده است.

کلیات
سنگها و کانیها تحت شرایطى که در آن شکل گرفته اند پایدار مى مانند. با تغییر در شرایط سنگها نیز تغییر میکنند.
سنگهاى دگرگونى ، سنگهایى هستند که از تغییر شکل سنگهاى قبلى به علت تغییر شرایط فیزیکى ( فشار ـ دما ) یا شیمیایى و در حالت جامد به‌وجود مى‌آیند. پدیده دگرگونى به محو و ناپدید شدن یک یا مجموعه‌اى از کانیهاى متبلور سنگ تعبیر مى‌شود. این تغییرات ممکن است بر روى سنگهاى رسوبى که در شرایط سطحى به وجود آمده‌اند یا در سنگهاى آذرین که از ماگما متبلور گردیده و یا حتى در سنگهاى دگرگونى حادث شود.

در حالت اخیر ، شرایط دگرگون شدگى سنگ قبلى تغییر مى‌نماید و این پدیده با ظهور و پیدایش یک یا مجموعه‌اى از کانیهاى جدید همراه مى‌باشد. بنابراین دگرگونى عبارت از پاسخى است که هر سنگ در مقابل تغییرات محیط شیمیایى یا فیزیکى از خود بروز مى‌دهد و این پاسخ به صورت تجدید تبلور کانیهاى قدیمى به دانه‌هاى جدید و یا پدیدار شدن کانیهاى نو ظهور و تخریب بعضى دیگر تجلى مى‌کند.

فرآیند دگرگونى در سنگها با فرآیند دیاژنز آغاز میشود (دیاژنز فرآیندى است که طى آن رسوبات سست به سنگ تبدیل میشود). بر اثر دگرگونى تغییرات کانى شناسى و بافتى در سنگ اتفاق مى افتد و حد نهایى دگرگونى ذوب سنگها میباشد.

دگرگونى به دو شکل انجام میشود: دگرگونى پیشرونده که با سنگهاى غنى از سیالات (مانند آب) سرد آغاز میشود و سپس به سنگهاى بدون آب و داغ میرسد. اگر فشار و دما کاهش پیدا کند، دگرگونى پسرونده رخ میدهد و سنگها و کانیها خود را با شرایط کاهش فشار و دما هماهنگ میکنند.

دگرگونى پیشرونده و پسرونده (قهقرایى) فرآیندهاى متعادلى نیستند. دگرگونى پیشرونده سریعتر رخ میدهد و تغییرات قابل توجهى ایجاد میکند. سریع بودن دگرگونى پیشرونده به این خاطر است که در طى آن آب حضور دارد. دگرگونى پسرونده ( قهقرایى) با سنگهاى فاقد آب آغاز میشود و کندتر است و تغییرات زیادى ایجاد نمیکند.
با استفاده از دگرگونى پسرونده (قهقرایى) نمیتوان سنگ مادر سنگ دگرگونى را تشخیص داد.

انواع دگرگونى 
   

 

تصویرى از دگرگونى مجاورتى همراه با نمایش هاله دگرگونى


دگرگونى دینامیکى یا دگرگونى کاتاکلاستیک: دگرگونى کاتاکلاستیک: این نوع دگرگونى مربوط به تغییر شکل مکانیکى است. مثلاً زمانیکه دو بلوک سنگى در یک زون گسلى از کنار هم عبور میکنند، این نوع دگرگونى رخ میدهد. بر اثر لغزشى که در زون گسلى روى میدهد و بر اثر اصطکاک ایجاد شده، گرما تولید میشود. سنگها در این قسمت خرد وساییده میشوند. دگرگونى کاتاکلاستیک چندان معمول نمیباشد و اغلب در زونهاى باریکى که در آنها لغزش روى میدهد، اتفاق مى افتند.
دگرگونى مجاورتى یا دگرگونى حرارتى: دگرگونى مجاورتى: این نوع دگرگونى در نزدیکى توده هاى نفوذى رخ میدهد. دگرگونى مجاورتى با دماى بالا همراه است و این گرما از توده هاى نفوذى حاصل میشود. از آنجاییکه محدوده کوچکى از اطراف توده نفوذى تحت تاثیر قرار میگیرد، دگرگونى مجاورتى محدود به یک زون کوچک است که به آن هاله دگرگونى گفته میشود. خارج از محدوده هاله دگرگونى، دگرگونى اتفاق نمى افتد. درجه دگرگونى در تمام جهات به سمت توده آذرین افزایش پیدا میکند. از آنجاییکه اختلاف دما میان توده ماگمایى و سنگهاى اطراف آن در نواحى کم عمق زیاد است، این نوع دگرگونى دما بالا و فشار پایین میباشد. سنگهاى حاصل از این دگرگونى هورنفلسها هستند که دانه ریز بوده و فاقد فولیاسیون هستند.
دگرگونى ناحیه اى: این نوع دگرگونى در محدوده وسیعى اتفاق مى افتد و میزان دگرشکلى و تنش تفریقى بسیار است.
بنابراین، دگرگونى ناحیه اى سبب تشکیل شدن سنگهاى دگرگونى با فولیاسیون بالا میشود. این سنگها شامل اسلیتها، شیستها و گنیسها هستند. تنش تفریقى حاصل نیروهاى تکتونیکى است و بر سنگها فشار وارد میکند. به عنوان مثال، زمانیکه دو قاره با یکدیگر برخورد میکنند، چنین فشارى بر سنگها وارد میشود. سنگهاى دگرگونى ناحیه اى در مرکز مناطق کوهزایى تشکیل میشوند. استرس فشارى باعث چین خوردگى شده و سبب افزایش ضخامت پوسته میگردد. چین خوردگى و ضخیم شدگى سنگها، آنها را به سمت اعماق با فشار و دماى بالا سوق میدهد.

*دگرگونى انباشتى یا دگرگونى ترفینى یا دگرگونى استاتیک: دگرگونى دفنى: زمانیکه سنگهاى رسوبى در اعماق چند صد مترى دفن میشوند، دماهاى بیشتر از 300 درجه سانتیگراد ایجاد شده و کانیهاى جدید تشکیل میشوند. اما به نظر میرسد که سنگها دگرگون نمیشوند. عمده ترین کانیهایى که در دگرگونى دفنى تولید میشوند، زئولیتها هستند. دگرگونى دفنى بسیار شبیه دیاژنز بوده و از لحاظ افزایش دما و فشار با درجات دگرگونى ناحیه اى قابل مقایسه است
*دگرگونى زیر کف اقیانوسها
*دگرگونى هیدروترمال یا دگرسانى هیدروترمال: این نوع دگرگونى نتیجه جریان سیالهاى داغ و فعال شیمیایى در داخل سنگهاست و باعث دگرگونى درجه پایین و تشکیل شدن سرپانتین و اسکارن میشود.
*دگرگونى اصابتى یا دگرگونى ضربه‌اى : این نوع دگرگونى زمانى اتفاق مى افتد که شهاب سنگها با سرعت بالاى خود به سنگها برخورد میکنند و باعث شوک حرارتى و فشارى شدید در سنگ مى شوند.

SPRINCO


http://io.gamgos.net/activation/WL1QJFSD2KCFurhbT5Sc8XmbimCR8PiBbKgjkcwAAmyQlgHB8ujh3Q-c-c
موضوعات
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نویسندگان
پیوند ها
ابر برچسب ها
دوستان ما
آمار سایت
بازدیدهای امروز : بار
بازدیدهای دیروز : بار
كل بازدیدها : بار
تعداد نویسندگان : نفر
كل مطالب : عدد
مطالب ما
GPS
قالب وبلاگ